ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಸಾಧಕ ಮತ್ತು ಬಾಧಕಗಳು

ಯುಗಾಂತರಗಳ ಬೆಳಕು ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಕಲಿಕೆಯು ಕೂಡ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವಿದ್ಯೆಯನು, ಬರಹದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಪಯಣದ ನಂತರ “ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ” ಎಂಬುದು ಸರ್ವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನವೀನ ಯುಗದ ಮಂತ್ರ. ಈ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕಗಳ ಗಾನವೂ ಇದೆ, ಬಾಧಕಗಳ ನಿಸ್ವರ ಕಿರುಚಾಟವೂ ಇದೆ. ಆ ಸಂಗೀತದ ಮೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜ ಮುಂದೇನನ್ನು ಕಾಣಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಮೆರೆದು ಶೋಧಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಂಗು ರಂಗಿನ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಕಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಅದರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.. ಒಂದೇ ಪುಸ್ತಕ, ಒಂದೇ ಫಲಕ, ಒಂದೇ ಶಿಕ್ಷಕ—ಇವೆಲ್ಲವು ಸಾಕಾಗುತ್ತಿದ ಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಜಾಗವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳು, ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಧನಗಳು ಹಿಡಿದಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದರೂ, ಅದರ ನೆರಳುಗಳೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಮೊದಲ ಉಡುಗೊರೆ ಎಂಬಂತೆ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೇ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶದ ಕೊಳಲಿನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ರೂಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪಾಠ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಿಟಕಿ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಕಳೆದಿದೆ—ಇಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಮೌಸ್ ಕ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಕಣಗಳು ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ—ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ—ಎಂಬುದು ಕಲಿಕೆಯ ಸುಂದರ ಕ್ರಾಂತಿಯಷ್ಟೇ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಓದಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, 3D ಅನಿಮೇಷನ್ ಮುಖಾಂತರ ಕಾಣಲು, ಗಣಿತದ ಹೈಪೋತೇಸಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಣಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು, ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಾಠವಲ್ಲ—ಇದು ಕಲಿಕೆಯತ್ತ ಒಂದು ಅನುಭವಯಾತ್ರೆ. ಕಲಿಯುವವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದ ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ಮರು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣದ್ದು.
ಪಾಠದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಚಾತುರ್ಯದ ಸಾಧನಗಳು ಕೂಡ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಿಫ್ಟ್.
ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಲಿಕೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರ ಗಟ್ಟಿತನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಸನಲೈಜ್ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಳಿಹೋದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮತ್ತೆ ಓಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು, ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾದಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹಿ.
ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮರಗಳ ಕರಗುವ ಕತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದೆ. ನೂರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಒಂದೇ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಾದ ಇ-ಲೈಬ್ರರಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಲವಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಒಳಿತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಜಗತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡಿರದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ತರಲು ಈಗ ಸಾಧ್ಯ. ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಕೆಲವೇ ಕ್ಲಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಗರಗಳ ಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು. ಮತ್ತು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದದ್ದು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಓದುಗನಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಕಲಿಯಲು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಡಿಯೋ ಪಾಠಗಳು, ಆನಿಮೆಷನ್‌ಗಳು, ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಷಯ ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದೃಶ್ಯರೂಪ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕರ್ತವ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೂಡಾ ಇದರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಪಾಠ ಸಿದ್ಧತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಗತಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ನವೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ಅವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ದಾರಿಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಲಿಕೆಯ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದಾಗ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅನೇಕ. ಆದರೂ, ಆ ಬೆಳಕಿನ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಗಾಢ ನೆರಳುಗಳೂ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಾಧಕವೇನೆಂದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಾರೈಸಬೇಕಾದ ಕನಸು. ಈ ಅಸಮಾನತೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾದ ಸಮಾನತೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಹಕ್ಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆಯ್ದವರ ಭಾಗ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಧಕವೆಂದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬನೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರದೆಗಳತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಓದುಗನವಿರಾದರೆ, ಪರದೆಗಬ್ಬರರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ವಾಸನೆ, ಅಧ್ಯಯನದ ನೆಮ್ಮದಿ, ತರಗತಿಯ ಸಂವಾದ—ಇವೆಲ್ಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪರದೆಗಳ ಜಗತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದರೂ, ಅದು ಒಂಟಿತನದ ಮೌನ ಜಗತ್ತು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೀಡಲಾರದು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆ. ದೃಷ್ಟಿದೋಷ, ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಕೆ, ಒತ್ತಡ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕುಸಿತ—ಇವು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಸೂಚನೆಗಳ ಕಡೆ ಓಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಹಲವು ಬೇಸರದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲಿಕೆಯೆಂಬ ಗುರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ದಾರಿ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳ ಕೊರತೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ, ಕೃಷಿ, ಕಲಾ ವಿಷಯಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಅನುಭವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಕಲಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಅರಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೂಡಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ತರಬೇತಿ, ಸಮಯ, ಸಹನೆ—ಇವು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿರದು. ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೊಣೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಭಾರ. ತರಗತಿ ಸಾಗುವಾಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲಿಕೆಯ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ, ಬೇರೆ ಪರದಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬುದು ಅಂದಾಜು. ಕೇವಲ ಹಾಜರಾತಿ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕಲಿಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತನೆ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತ. ಒಮ್ಮೆ ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡೆ-ನುಡಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸಂವಾದ—ಇವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಪರದೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾವುಕ ಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯತನದ ಬಿಸಿಲು ಮಸುಕಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೂ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನದಂತೆ ಇದಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು–ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎರಡೂ ಇದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವೇ ಮುಖ್ಯ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರದೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಂತೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಂತೆ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಪಾಠವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ಮನೆಯವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಕರಣ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಮಿತಿ ಕಲಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವರೆಲ್ಲರೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಬಾಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವಾಗ ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ; ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮಾಲಿಕನಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಗುರಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಮಾಡುವುದೇ ಹೊರತು ಪರದೆಗಳ ದಾಸನನ್ನಾಗಿಸುವುದಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಾಧಕಗಳು ಅಪಾರ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ, ವಿಶ್ವದ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತೋರಿದ ಬಾಧಕಗಳು, ಅಸಮಾನತೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಂದನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅವಲಂಬನೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಆದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೂ ತನ್ನ ನೆರಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬರುವ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ—ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರ.ನಗರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇಗದ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ ಹಾರಿನಲ್ಲಿ ಏರಿದಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಒಂದು ಸಿಗ್ನಲ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕಿಟಕಿಯ ಗಡಿಯಾರದ ಬಳಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅಲ್ಲ—ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ.ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೂರದ ಕನಸೇ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ—ಮಾನವೀಯ ಸಂಪರ್ಕದ ಕರಗುವಿಕೆ.
ಒತ್ತಾದ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣು, ಸ್ನೇಹಿತನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಸಾಟಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವ ಉತ್ತೇಜನ, ತರಗತಿಯ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿರುವ ಕಲಿಕೆಯ ರಸದೌತಣ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನೇ ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗುರು ನೀಡುವ ತಕ್ಷಣದ ಉತ್ತರದ ಬಿಸುಗಣ್ಣಿನ ಬದಲು, ಚಾಟ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ 'ಟೈಪಿಂಗ್...' ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಲಿಕೆಯ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಉಷ್ಣತೆ, ಭಾವನೆಗಳ ಮ್ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು ತೆರೆಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ.ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಧಕ—ಧ್ಯಾನಚ್ಯುತಿ. ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳ ಮೌನಕ್ಕೆ ಬದಲಿ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಾಠದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಆಟಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ, ವಿಡಿಯೋಗಳ ಪ್ರಲೋಭನೆ. ಓದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ?—ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ಮೌನ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು!
ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುತ್ತುಗುತ್ತಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಇನ್ನು ಒಂದು ನಿಗೂಢ ಸಂಗತಿ ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷತೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಅವರ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯುವ ನೆರಳುಗಳು ಕೂಡ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಲ್ಲ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ neither a savior nor a villain—ಅದು ಒಂದು ಸಾಧನ, ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿ. ಈ ದಾರಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಗಗನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಬೇಕು—ಇದು ಸಮಾನತೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು—ಪರದೆ ಹಿಂದೆಯಾದರೂ ಮಾನವೀಯತೆ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು—ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ.
ಪಾಠಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೆ ರವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಟ್ಟುಬಿಡ ಬಾರದು—ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆ, ಸಂವಾದ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜ್ಞಾನಸಸ್ಯಗಳು ನೂತನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಣ್ಣಗಳು ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುವವು, ಕೆಲವು ನೆರಳಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗುವವು. ಆದರೆ ಬೆಳಕು-ನೆರಳಿನ ಈ ನೃತ್ಯವೇ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಹೊಸ ಯುಗದ ವಾಗ್ದಾನವೂ ಹೌದು, ಹೊಸ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಹೌದು.ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದು, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದರೆ—ನಾಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಿ ಆಗುವುದಲ್ಲ; ಸಂವೇದನಾಶೀಲ, ವಿಚಾರವಂತ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಪಯಣ—ಇನ್ನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪ್ರತಿ ಸ್ವೈಪ್ ಹೊಸ ದಾರಿ,
ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ—ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೌದು, ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೈ ನಮ್ಮದು; ಅದರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲ. ಈ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಅರಿವು ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗದೀಪ.
@ಹನಿಬಿಂದು@

ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ....