ಚಿಟ್ಕಾ

ಚಿಟ್ಕಾ 

ಬಚ್ಚೆಲ್

ಬೇನೆ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಏರೆಗಿಜ್ಜಿ 

ಮೋನೆ ತೂಯೆರೆ ಆಪುಜಿ

ಬೆಂದ್ ಬತ್ತ್ ಬಯ್ಯ ಆನಗ

ಉಸಪ್ಪ ಪಂದ್ ಕುಲ್ಲುಗ!

@ಹನಿಬಿಂದು@

23.12.2025

ಪನಿ

ಪನಿ ಕಬಿತೆ

ಸೋಜಿ

ಕೋಲ ನೇಮ ಜಾತ್ರೆಡ್ 

ಪರ್ನ ಸೋಜಿ ಮರತ್ಂ‌ಡ್

ಪೊಸ ಜ್ಯೂಸು ಬತ್ಂಡ್

ಊರ್ದ ಬಾಜೆಲ್ ದೂರಾಂಡ್

@ಹನಿಬಿಂದು@

19.12.2025

ಸುಳ್ಯ

ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೆನಾಜೆ 

ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ರಚನೆಯಾಗಿ 60 ವರ್ಷಗಳಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಗಾಗಿ ಸುಳ್ಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಗತಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಗೆಳೆಯ ದುರ್ಗಾಕುಮಾರ್ ನಾಯರ್ ಕೆರೆ  ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಕರೆ ಕಡಿತವಾಯಿತು. ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕರ ಕೆಲಸಗಳು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಅವರ ಕೆಲಸಗಳೂ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾ ಓದುವಂತೆ ವಿನಂತಿ.

        **********

              *ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ನೆಲೆ*

     1965 ರ ನಂತರ ಸುಳ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಿಂದಲ್ಲೇ ಸುಳ್ಯ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಕೇರಳ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಕೊಡಗು, ಹಾಸನ, ತುಳುನಾಡಿನ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಇದ್ದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಮೂಲತಃ ಹೊಯ್ಸಳ ಬಲ್ಲಾಳರ ಸಂಪರ್ಕ ಜತೆಗೆ ಜೈನ ಬಲ್ಲಾಳ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಕೊಡಗು ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಕೆನರಾ ಸಂಪರ್ಕ, ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶ ಸುಳ್ಯ. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಭಾಗಕ್ಕಾಯಿತು. ಪಂಜೆ, ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಕೊಳಂಬೆಯಂತಹಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಭಾವವೂ ಕಡಿಮೆಯದ್ದಲ್ಲ. 

          ತಾಲೂಕು ರಚನೆಯಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1976ರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪನೆ ಯಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಅಂದರೆ 1986ರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದಲ್ಲೂ ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಬಹುಶಃ1996 ಬೆಳ್ಳಾರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರಾದರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿಯ ಪ್ರಭಾವ, ಜತೆಗೆ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಸುಳ್ಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಪರಿಣಾಮ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚರಿತ್ರೆ, ಜಾನಪದ, ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಭಾಷಿಕ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು, ಆರಾಧನೆಗಳ ಕುರಿತು  ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.

        ಕ್ರಮಾನುಗತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೆನಪಾದದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ನೆನಪಾಗದೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರಲೂಬಹುದು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸುಳ್ಯದಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಅದು ತಾಲೂಕು ರಚನೆಗೂ ಪೂರ್ವದ್ದು, ನಿರಂಜನರವರ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳಿಗೆ ಸುಳ್ಯವೇ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ದಂಗೆಯ ಕುರಿತು ಮೊದಲು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದವರೂ ಇವರೇ. ಅದು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನೆರಳಿದೆ. ಹಾಗೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಟಿ.ಜಿ ಮುಡೂರುರವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಬರಹದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನಾ ರಂಗದ ಛಾಯೆ ಇದೆ.

      ಕೋಡಿ ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅರೆಭಾಷೆಯ ಕುರಿತ ಅಧಿಕೃತ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದವರು. ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಯ ಕೇಂದ್ರತ ಸಂಶೋಧನೆ. ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ತೊರಿದವರು ಡಾ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆಯವರು. ಅವರ ಗೌಡ ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತರ ಕೃತಿಗಳಾದ ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ, ಕೂಡುಕಟ್ಟು, ಕೊರಗರು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಯ ಕೇಂದ್ರತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು. 

     ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅಚಾರ್ ರವರ ಸುಳ್ಯದ ಗಡಿಭಾಗದ ಪುತ್ತೂರಿನ ಪಾಲಾಡ್ತಿಯವರಾದರೂ ಅವರ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗದ ಕುಣಿತಗಳ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೂಡ ಸುಳ್ಯದ ನಲಿಕೆಯವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಅನೇಕ ಇತರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಗಳು ಕೂಡ ಸುಳ್ಯದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು. ಅವಳಿ ವೀರರಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ನಾಡು ಸುಳ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅವಳಿ ವೀರರು ಓಡಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರರು ಎಣ್ಮೂರಿನ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಯದ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. 

     ಡಾ.ಸುಂದರ ನಾಯ್ಕರವರು ಸುಳ್ಯದ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಡಾ.ರತ್ನಾಕರ ಮಲ್ಲಮೂಲೆಯವರು ಮಣಿಯಾಣಿ ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಯಾದವ ಸಮುದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನ.

        ಬೇರೆಬೇರೆ ಜನಾಂಗಗಳ ಕುಣಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಡುಪಿಯ ಆರ್. ಆರ್. ಸಿ ಯವರು ದಾಖಲೀಕರಣ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳ, ಸಂಶೋಧನಾ ಬರೆಹಗಳೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿರಬಹುದು. ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗೇರ ಜನಾಂಗ, ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ, ಮಲೆಕುಡಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಯದ ಹೊರತಾದ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ(ಡಾ.ಅಭಯ ಕುಮಾರ್ ಕೌಕ್ರಾಡಿ, ಕೊಯಿರಾ ಬಾಳೆಪುಣಿ ಮೊದಲಾದವರು)

       ಡಾ.ಮಾಧವ ಪರಾಜೆ ದ್ರಾವಿಡ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಂಪಿ ವಿ.ವಿಯ ದ್ರಾವಿಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನರ ಅರೆಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆಯವರು ಭತ್ತದ ಬೇಸಾಯದ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಾದ ನೆಲದನೆಲೆ, ಕಾಲಚಿತ್ರ, ತರವಾಡು, ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹಲವು ಬಿಡಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

     ಡಾ.ಪೂವಪ್ಪ ಕಣಿಯೂರುರವರ ಉಳ್ಳಾಕು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೃತಿಗಳು ಸುಳ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ನಾಗರ ಮಡಿಕೆ ಕುಕ್ಕೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತಿ. ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ ದಾಮ್ಲೆಯವರ ಜಾತ್ರೆಗಳ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಇತರ ಬರೆಹ ಸುಳ್ಯದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಡಾ.ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಾಣಬಹುದು.

     ಡಾ.ಯು.ಪಿ ಶಿವಾನಂದರವರು ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮಿಯಾದರೂ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸುಳ್ಯದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಕೃಷಿ, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬಂದವರು. ಚಲನಾಶೀಲ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿ ಇವರ ಬರೆಹಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಇದೊಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಾರವೂ ಆಗಿದೆ.

     ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಸಂಪಾಜೆ ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೊದಲು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದವರು. ಆನಂತರ ಡಾ.ವಿದ್ಯಾಧರ ಕುಡೆಕಲ್ಲುರವರು ಈ ಹೋರಾಟದ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿ.ವಿ ಯಿಂದ ಡಿಲಿಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊಡಗಿನ ಡಾ.ತಂಬಡ ವಿಜಯ ಪೂಣಚ್ಚರವರು ಇದರ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತೃತ ಮತ್ತು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅಂತಿಮವೆಂಬಂತೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

      ಮಂಗಳೂರಿನ ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಜಾಲಾಟವನ್ನು ಸುಳ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಅನುರಾಧ ಕುರುಂಜಿಯವರು ಸುಳ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿ ನಿರಂಜನರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ, ಸುಬ್ರಾಯ ಚೊಕ್ಕಾಡಿ, ಡಾ.ರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವ ಇವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ನಡೆದಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬಹುದು.

        ಡಾ.ಕೊಳಂಬೆ ಚಿದಾನಂದ ಗೌಡರು ಆಧುನಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದವರು ಇವರ ವಸ್ತು ಸುಳ್ಯದ್ದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇವರು ಸುಳ್ಯ ಮೂಲದವರು.  ಡಾ.ರೇವತಿ ನಂದನ್ ರವರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಇರುವೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಇರುವೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಡಾ.ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ರವರ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಎ.ಕೆ ಹಿಮಕರರವರು ಕಂದ್ರಪ್ಪಾಡಿಯ ಪುರುಷ ದೈವಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಮಂಡೆಕೋಲುರವರ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಕೃತಿ, ದಿನೇಶ್ ಕುಕ್ಕುಜಡ್ಕ, ಭರತೇಶ್ ಅಲಸಂಡೆಮಜಲು, ಚರಣ್ ಐವರ್ನಾಡು, ಅನಿಂದಿತ್ ಗೌಡರಂತಹಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಲೇಖಕರು ಸುಳ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೃತಿ, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಅವಧಿಯ ಅರೆಭಾಷಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸವಾದ ಅರೆಭಾಷಾ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಸಂಶೋಧನಾ ಬರೆಹಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಎಂಫಿಲ್, ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹಾ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸುಳ್ಯ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.

       ಪೂಮಲೆ, ಬಂಟಮಲೆ, ಕೋಳಿಕಮಲೆ, ದೇಸಮಲೆ, ಕುಮಾರ ಪರ್ವತದ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಸಮಗ್ರ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಡೆಸಬಹುದು. ಸುಳ್ಯದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸುಳ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಚಿಕೆಗಳು, ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು, ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ.

      ಸುಳ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೆರಡು(ಕೆಲವು ಮೂರು) ಬಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶ ನಡೆದು ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು ದಾಖಲಾದದ್ದೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲೇಬೇಕು.

    ಸ್ಥಳನಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ, ನಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಸುಳ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ 1837ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಹೋದದ್ದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಡಾ.ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಸೋಸಲೆಯವರ "ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳು" ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಲ್ಲಾಳರ ಬಗ್ಗೆ  ಹಾಗೂ ಡಾ.ಪಾದೂರು ಗುರುರಾಜ್ ಭಟರವರು "ತುಳುವ ಹಿಸ್ಟರಿ & ಕಲ್ಚರ್" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  ಹಂಪಿ ವಿ.ವಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ಕಡೆ ತುಳು ಅಲ್ಲದ, ಈ ಕಡೆ ಕೊಡವ, ಕನ್ನಡ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶ ಸುಳ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಸುಳ್ಯದ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯಹೀನ ಪರಂಪರೆಯೋ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.   

        ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು ಸುಳ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲೆಯಾಳಿ ದೈವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯಬೇಕು. ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಸುಳ್ಯದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

      ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲೂ ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತಿತರ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಯಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯಬೇಕು. ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಇದು ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸುಳ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾನದಂಡದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಕೆಲವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ಟೋರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇನಾಲದ ಗುಹೆ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆ, ಕೋಲ, ಕ್ರೀಡೆ... ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತೃತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬಹುದು. 

        ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸಂಮೃದ್ಧ ನೆಲ.‌ಆಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಾರದೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕ್ಷಮೆ ಇರಲಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

           *ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ*

ಭಾವ

ಭಾವ

ಭಾವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಲವ ಧ್ಯಾನ 

ಏಕಾಗಿ ಬೇಕು 

ನಾವೆಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುವ ಕವನ

 ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರಬೇಕು 

ಹಗಲು ಇರುಳಿನಲಿ ತವಕಿಸುವ ಪರಿ 

ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು 

ಮುಗ್ಗಲು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ  ಅತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುತ್ತುವ ನೋವ 

ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕು 

ಬುಗುರಿಯಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಮನದೊಳಗೆ ನಗುತ್ತಾ 

ಅಳುವನೆಂತು ಮರೆಯಬೇಕು

ಹಾಡು ಹಕ್ಕಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಬದಲಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ

ಭಾವವೆಲ್ಲಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಬೇಕು

ರವಿಯಿಲ್ಲದ ಇರುಳಿನಲಿ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬೆಳಕ

ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹೇಗೆ ಹುಡಕಬೇಕು

ಅತ್ತಿತ್ತ ಓಡುತ್ತ ಸುತ್ತಲೂ ಹುಡುಕುತ್ತ

ನಾನೆತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು

@ ಹನಿಬಿಂದು@

14.12.2025

ಭಾವಗೀತೆ

ಭಾವ

ಭಾವಗೀತೆ

ಭಾವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಲವ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲಿ 

ನೋವ ತರದೇ ಇರಲಿ ಕಾಲವಿಲ್ಲಿ

ಜೀವ ನೋವಲಿ ಮಿಂದು ಆಗಿಹುದು ಪುಡಿಯಿಲ್ಲಿ

ಕಾವ ದೇವನು ನೋಡಿ ಹರಸಿ ಬಿಡಲಿ

ಜೇನ ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಹೃದಯ ಬಯಸಿಹುದಿಂದು 

ನೀ ಬಂದು ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಬಾಳಬೇಕೆಂದು

ನೋವನೆಲ್ಲವ ಬಿಸುಟು ನಗೆಯ ಚಾದರ ಹೊದ್ದು

ಸಿಹಿ ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಕ್ಷಣವು ಬರಲೆಂದು

ಮುಗಿಲ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಮುಡಿಗೇರಲೆಂದು 

ತಾಳ ಲಯವೂ ಸೇರೆ ಸಮಯವೂ ಸಂಗೀತ

ಬಾಳ ಗೊಂಚಲಿನಲ್ಲಿ ಹೂವ ಪರಿಮಳವಿನಿತು

ಸಾಲು ಕಷ್ಟದ ಮುಂದೆ ನೀನು ಸುಖದಿನಿತ 

ನರ್ತಿಸುವ ಕಾಲಿಗಿದು ತನನ ತಕದಿಮಿತ

ಏಳು ಬಣ್ಣದ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಂದವು ಇಲ್ಲಿ

ಮನದೊಳಗೆ ಸರಿದಾಡಿ ಉಸಿರ ಬೆಸೆದಿಲ್ಲಿ

ನೂರು ವರ್ಣದ ಹೂವ ಕಂಪು ತುಂಬಿಹುದಿಲ್ಲಿ

ಹಾರುತಿಹ ಬಾನಿಗೆ ಬೆಳಕ ಚೆಲ್ಲಿ

@ಹನಿಬಿಂದು@

17.12.2025

ಭಾವ

ಭಾವ

ಭಾವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಲವ ಧ್ಯಾನ 

ಏಕಾಗಿ ಬೇಕು 

ನಾವೆಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುವ ಕವನ

 ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರಬೇಕು 

ಹಗಲು ಇರುಳಿನಲಿ ತವಕಿಸುವ ಪರಿ 

ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು 

ಮುಗ್ಗಲು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ  ಅತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುತ್ತುವ ನೋವ 

ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕು 

ಬುಗುರಿಯಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಮನದೊಳಗೆ ನಗುತ್ತಾ 

ಅಳುವನೆಂತು ಮರೆಯಬೇಕು

ಹಾಡು ಹಕ್ಕಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಬದಲಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ

ಭಾವವೆಲ್ಲಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಬೇಕು

ರವಿಯಿಲ್ಲದ ಇರುಳಿನಲಿ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬೆಳಕ

ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹೇಗೆ ಹುಡಕಬೇಕು

ಅತ್ತಿತ್ತ ಓಡುತ್ತ ಸುತ್ತಲೂ ಹುಡುಕುತ್ತ

ನಾನೆತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು

@ ಹನಿಬಿಂದು@

14.12.2025

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು

“ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ದಾಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?”
— ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ

ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯೆಯ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಕಂದೀಲಿನ ಜ್ವಾಲೆಯ ಮೇಲೆ ಈಗ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ಹೊಳೆಯುವ ಪರದೆಗಳ ಬೆಳಕು ಸುರಿದಿದೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಸಲು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಪಯಣ ಬೇಕಿದ್ದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಎಳನೀರು ಕುಡಿಯುವಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯ. ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟರೂ, ಈ ಬೆಳಕು ಎಷ್ಟು ದಾರಿದೀಪ, ಎಷ್ಟು ದಹನ — ಇದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.“ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿ ಬೆಳಕನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಸುಟ್ಟೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ.”ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳೂ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪ. ಬೆಳಕನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನೂ ಹಚ್ಚುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಸಮಾಜ’ ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿ, ಬಡಾವಣೆ, ತರಗತಿ, ಕುಟುಂಬ.. ಇಂದು ‘ಸಮಾಜ’ ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಗು, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಶೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನೋಡುವಂತಿದೆ. ಗಾಳಿ ಮಳೆ ನೋಡಿದ ಗಿಡವೊಂದು ಬಾಗಿದಂತೆ, ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ–ಮನಸ್ಸು ದೃಶ್ಯ-ಧ್ವನಿ-ಹಂಚಿಕೆಗಳ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದ ಹಾಗಿದೆ. . ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ:
“ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ದಾಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ನೈತಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಜಗತ್ತನ್ನು ತೆರೆದ ಜಾಲಗಳು... ಆದರೆ...
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಗಂಭೀರಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಸತ್ಯ. ಕಲಿಕೆಯ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳು, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಕಥೆಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ವರ್ಗಕೊಠಡಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ, ಇಂದು ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ನಿಂದಲೇ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಜಾಲಗಳ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಣದ ಬಲೆಯನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಜ್ಞಾನದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಒಳಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಜಾರಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮತ್ತಾದ ಅನುಭವವಿದೆ—ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಅರ್ಥವೇ ಆಗದ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹೊಸ ವ್ಯಸನ.
ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮಯವನ್ನೇ ಕುಡಿಯಲು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯದ ಒಂದು ನದಿಯಂತೆ, ಅದರ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಆಸೆಯೇ ಇಲ್ಲ.ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇ ಅಲ್ಲ.

ಲೈಕ್ ಎಂಬ ಮಿಠಾಯಿ....
ಒಂದು ದಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಬೀಳುವುದು ಯಾಕೆ?
ಹೊಸ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಶ್ಲಾಘನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆನಾ?
ಇಲ್ಲ.ಒಬ್ಬ ಅಪರಿಚಿತನ ‘ಲೈಕ್’‌ಗಾಗಿ.ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗುಟ್ಟು.

ಮನುಷ್ಯನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಹಂಬಲ—ಇದನ್ನೇ ಕೆಣಕುತ್ತಿವೆ.
ದಿನದ ಓದುವಿಕೆ, ಅಭ್ಯಾಸ, ನೆನೆಪು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ “ನನ್ನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಎಷ್ಟು ಲೈಕ್ ಬಂದಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬದಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.ಇದು ಮಿಠಾಯಿ ತಿನ್ನುವುದಲ್ಲ—ಮಿಠಾಯಿಯೇ ಅವನನ್ನು ತಿಂದುಬಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
ಅಲ್ಲದೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಜೀವನದ ಜಗಮಗಾಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸು ಹೋಲಿಕೆಗಳ ರೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
"ಅವನ ಜೀವನ ಹೀಗೆ, ನನ್ನದು ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ?" ಎಂಬ ತಳಮಳವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೆದುಳನ್ನು ಗುದ್ದುತ್ತಾ ಅದು ಕಾಣದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುಂಠಿತ ಕಲಿಕೆ
ಇದೀಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಓದಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮ.
ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಓದಲು ಬೇಕಾದ ದಿಟ್ಟ ಗಮನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ತುಂಡಾಗಿ ತುಂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಾ ಬೆಳಗುವ ಸೂಚನೆಗಳು, ಗಂಟು ಮೂಡುವ ‘ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್’ ಧ್ವನಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಮನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಂತೆ ಚದರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ:
ಪಾಠದ ನಡುವೆ ಸದ್ದು. ಸದ್ದಿನ ಹಿಂದೆ ಸಂದೇಶ. ಸಂದೇಶದ ಹಿಂದೆ ಕುತೂಹಲ.ಕುತೂಹಲದ ಹಿಂದೆ ಪುಟ ಪುಟ ಸ್ಕ್ರೋಲ್.ಪಾಠ ದೂರ. ನಿದ್ದೆ ಹತ್ತಿರ.ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಒಂದು ಮೌನ ಯೋಧನಂತೆ ಯಾವುದೂ ಮಾತನಾಡದೆ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೇವಲ ಸಮಯವಲ್ಲ—ನಿಷ್ಠೆ, ಗಮನ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ—ಇವೆಲ್ಲ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಳೆ ....
ದಾಸ್ಯ ಎಂದರೆ ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಗ್ಗ, ಬಂಧನ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಪಣಿ. ಆದರೆ 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ.ಇಂದಿನ ದಾಸ್ಯ ಮೃದುವಾದದ್ದು.
ಕೈಗೆ ಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಬ್ಬಿಣವಲ್ಲ—ಕೈಯಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಗ್ಯಾಜೆಟ್.ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದಿರುವುದು ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲ—‘ಸಂದೇಶ ಬರುತ್ತಿರಬಹುದು’ ಎನ್ನುವ ಭಾವ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:“ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ನೋಡ್ತೀನಿ…”ಆ ‘ಸ್ವಲ್ಪ’ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೆಂದೂ ಅರಿಯದಂತೆ ಗಂಟೆಗಳು ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಇದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಯಿತೆಂದರೆ, ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜಾಲತಾಣವೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಅದು ನಿಜವಾದ ದಾಸ್ಯ.

ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಹಾದಿ:
ಈ ಬರಹ ಓದಿದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಟ್ಟವು ಎಂಬ ಭಾವ ಮೂಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ.ಜಾಲತಾಣಗಳು ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಅವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ
– ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಲಿಕೆ
– ಜಾಗತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು
– ಅಧ್ಯಯನ ವಿಡಿಯೊಗಳು
– ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ
– ಸಂಘಟಿತ ಕಲಿಕೆ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸಮಸ್ಯೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಲ್ಲ;
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಜಾಲತಾಣ ಬೇಕು—ಆದರೆ ಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ.
ಜ್ಞಾನ ಬೇಕು—ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊರೆ ಹಾಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.
ಸಂಪರ್ಕ ಬೇಕು—ಆದರೆ ಆತ್ಮಸಮ್ಮಾನದ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲ.ಬಯಕೆ ಬೇಕು—ಆದರೆ ಬಯಕೆಯೇ ರಾಜನಾಗದಂತೆ.
ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳು: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಬಂದಿರುವ ದೀಪಗಳು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ನವೀನತೆಯ ಕಿಟಕಿ;
ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.ಅದರ ಹಿಂದೆ ತಲೆ ಕಚ್ಚುವ ಸರ್ಪವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರವೇ ಪರಿಹಾರ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಜ್ಞಾನದತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ, ಜಾಲತಾಣಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವ್ಯಸನಗಳ ಪಿಂಜರಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯುವಾಗ, ಜಾಲತಾಣವೇ ಅವನನ್ನು ಕಣ್ಮರೆ ಮಾಡುವ ಜಾಲವನ್ನಾಗುತ್ತದೆ.

ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ:
ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ:
ಹೌದು—ಅನುಶಾಸನವಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ದಾಸರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆಇಲ್ಲ—ಅವರಿಗೆ ಅರಿವು, ಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಶಿಸ್ತು ಇದ್ದರೆ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಯಾವ ಗುಣವನ್ನಾದರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಉಗುರಿನಂತೆ.ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೈ ಜಾಲತಾಣಗಳದ್ದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವವಿವೇಕದದ್ದಾಗಲಿ—ಆಯ್ಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯದೆಯೇ.ಮಾನವ ತನ್ನ ನಿರ್ಮಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾಸನಾಗಬಾರದು;ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ಮಾನವನಿಗೆ ದಾಸವಾಗಬೇಕಾದ್ದು.ಈ ಅರಿವೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ:
“ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ; ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಅಲ್ಲ.”

ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜೀವನ ಒಂದು ಹೊಸ ಕುತೂಹಲದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿದೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಬಿಗಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಮರೆಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದೊಡನೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡುವ ಮುನ್ನ, ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡುವ ಪೀಳಿಗೆ ಇದು. ಹೀಗಾಗಿ “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ದಾಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಪ್ರಥಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪಥದ ಸುಲಭ ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯವಿಡಿಯೋಗಳು, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಕಥೆಗಳು, ಮನರಂಜನಾ ದೃಶ್ಯಗಳು—all in one. ಅದರಲ್ಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಯುಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಂತೆ. ಆದರೆ, “ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಾಕಿದರೆ ಚೂರು ತುಪ್ಪ, ಚೂರು ಬೆಂಕಿ” ಎನ್ನುವ ಗಾದೆಯಂತೆ, ಇದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿವೆ.
ಒಮ್ಮೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಇದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗಾಳಿ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಷಯಗಳು, ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜ್ಞಾನ—all ಒಂದು ಅಂಗಳದಲ್ಲೇ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯಕವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಅನಂತ ಮಾರ್ಗ.
ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ವೈಖರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಎಷ್ಟು ಜನ ನೋಡಿದರು? ಎಷ್ಟು ಲೈಕ್? ಎಷ್ಟು ಕಾಮೆಂಟ್? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಲೆಯಂತೆ ಆಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದರೆ ಓದು ಹಿನ್ನಡೆಯುವುದು ಸಹಜ. ‘ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ಬೆಳೆಗೇ ಕೊಕ್ಕರೆಯ ಕಣ್ಣು’ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ, सामाजिक ಜಾಲತಾಣಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಒಲವನ್ನೇ ಮೊದಲು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
: “ಗಾಳಿಯ ಗೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ನಲಿದರೂ, ನೆಲದ ಬಲ ಮರೆವುದಿಲ್ಲ.”ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆಯುಧ ಓದು; ಜಾಲತಾಣಗಳು ಹೂವಿನ ಗಾಳಿ. ನಲಿವಿದೆ, ಸುಂದರತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಒಳಗಿನ ಬಲ ಕುಂದಬಾರದು.. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾಿರುವುದು ಗೋಚರಿಸುವ ವಾಸ್ತವ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೊಬೈಲ್ ಕೈಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ‘ಸ್ಕ್ರೋಲ್’ ಮಾಡೋಣ ಎನ್ನುವುದೇ, ಗಂಟೆಗಳು ಹಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಒಬ್ಬ ನೃತ್ಯಗಾರ, ಜೀವಿತದ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಈ ಒಳಗಣ ಬಂಧನವೇ ದಾಸ್ಯ. ಹಗ್ಗವಿಲ್ಲ, ಕಬ್ಬಿಣವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬಂಧನವಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಇದು ಹಾನಿ. ನಿರಂತರ ಪರದೆ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ದಣಿಯುವುದು, ನಿದ್ದೆಯ ಸ್ಟೈಲ್ ಬದಲಾಗುವುದು, ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುವುದು—all ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಬೇರೆತನದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವುದರಿಂದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರನಂತೆ—ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡರೂ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ನೇಹಿತರು ಇದ್ದರೂ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕಡಿಮೆ. ಕುಟುಂಬ ಇದ್ದರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ. ಪರದೆಗಳು ನಗುವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮಾನವೀಯ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ‘ವರ್ಚುವಲ್’ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಾವಿರ ಮಂದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೂ ಮನದಾಳದಿಂದ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಮೌನದ ಏಕಾಂತ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ‘ಆಕರ್ಷಕ’ ಜೀವನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. “ಅವಳ ಜೀವನ ಹೀಗಿದೆ, ನನ್ನದು ಯಾಕೆ ಅಲ್ಲ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮಿಂಚು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಡೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಒತ್ತಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗಲೇ ಗತಿಪೊಡಿಯುವ ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವೂ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಠದೊಳಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವ ಬದಲು, ಮನಸ್ಸು ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುವುದು. ಶಾಲೆಯ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ, ಯಾರು ಏನು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಮೌನವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಣಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತೆ.
ಆದರೆ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಮಾತ್ರವಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಿದೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ, ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವೇದಿಕೆ ಇದೆ. ವಿಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ, “ನೀರಿಗೆ ಅಳತೆ ಇರಬೇಕು; ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ ಜಲಪ್ರಳಯ” ಎನ್ನುವ ಗಾದೆಯಂತೆ, ಬಳಕೆಗೆ ಮಿತಿ ಇರಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಬಳಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಬಾರದು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮಂತ್ರ. ಜಾಲತಾಣಗಳು ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಆಶೀರ್ವಾದ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಶುರುವಾಯಿತೆಂದರೆ ಅದು ಅಭಿಶಾಪ.
ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ—allರ ಪಾತ್ರ ಮುಖ್ಯ. ಜಾಲತಾಣಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು, ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ತಿಳಿಸುವುದು, ಮೌಲ್ಯಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಮನೆಯೊಳಗಿನ, ಶಾಲೆಯೊಳಗಿನ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಪರದೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವುದು ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳೇ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸಿದರೂ, ಬುದ್ಧಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ—
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ದಾಸರಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೆ ಜಾಲತಾಣಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅಸವಾಧಾನ ಇದ್ದರೆ ಅವೇ ಬಂಧ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಬಲೆಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಆ ಬಲೆಯೊಳಗೆ ಸಿಲುಕುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದರೆ, ಅದೇ ಜಾಲ ಜ್ಞಾನಪಥದ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ;
ನಾವು ಅವುಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದು.
ಇದನ್ನೇ ಅರಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತನು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು“ಬುದ್ಧಿ ದೀಪವಾಗಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಕತ್ತಲು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.”

@ಹನಿಬಿಂದು@

ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ..

ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಸಾಧಕ ಮತ್ತು ಬಾಧಕಗಳು

ಯುಗಾಂತರಗಳ ಬೆಳಕು ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಕಲಿಕೆಯು ಕೂಡ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವಿದ್ಯೆಯನು, ಬರಹದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಪಯಣದ ನಂತರ “ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ” ಎಂಬುದು ಸರ್ವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನವೀನ ಯುಗದ ಮಂತ್ರ. ಈ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕಗಳ ಗಾನವೂ ಇದೆ, ಬಾಧಕಗಳ ನಿಸ್ವರ ಕಿರುಚಾಟವೂ ಇದೆ. ಆ ಸಂಗೀತದ ಮೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜ ಮುಂದೇನನ್ನು ಕಾಣಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಮೆರೆದು ಶೋಧಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಂಗು ರಂಗಿನ ಮಂಚಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಕಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಅದರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.. ಒಂದೇ ಪುಸ್ತಕ, ಒಂದೇ ಫಲಕ, ಒಂದೇ ಶಿಕ್ಷಕ—ಇವೆಲ್ಲವು ಸಾಕಾಗುತ್ತಿದ ಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಜಾಗವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳು, ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಧನಗಳು ಹಿಡಿದಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದರೂ, ಅದರ ನೆರಳುಗಳೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಮೊದಲ ಉಡುಗೊರೆ ಎಂಬಂತೆ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೇ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶದ ಕೊಳಲಿನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ರೂಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪಾಠ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಿಟಕಿ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಕಳೆದಿದೆ—ಇಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಮೌಸ್ ಕ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಕಣಗಳು ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ—ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ—ಎಂಬುದು ಕಲಿಕೆಯ ಸುಂದರ ಕ್ರಾಂತಿಯಷ್ಟೇ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಓದಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, 3D ಅನಿಮೇಷನ್ ಮುಖಾಂತರ ಕಾಣಲು, ಗಣಿತದ ಹೈಪೋತೇಸಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಣಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು, ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಾಠವಲ್ಲ—ಇದು ಕಲಿಕೆಯತ್ತ ಒಂದು ಅನುಭವಯಾತ್ರೆ. ಕಲಿಯುವವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದ ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ಮರು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣದ್ದು.
ಪಾಠದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಚಾತುರ್ಯದ ಸಾಧನಗಳು ಕೂಡ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಿಫ್ಟ್.
ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಲಿಕೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರ ಗಟ್ಟಿತನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಸನಲೈಜ್ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಳಿಹೋದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮತ್ತೆ ಓಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು, ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾದಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹಿ.
ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮರಗಳ ಕರಗುವ ಕತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದೆ. ನೂರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಒಂದೇ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಾದ ಇ-ಲೈಬ್ರರಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಲವಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಒಳಿತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಜಗತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡಿರದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ತರಲು ಈಗ ಸಾಧ್ಯ. ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಕೆಲವೇ ಕ್ಲಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಗರಗಳ ಮಟ್ಟದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು. ಮತ್ತು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದದ್ದು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಓದುಗನಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಕಲಿಯಲು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಡಿಯೋ ಪಾಠಗಳು, ಆನಿಮೆಷನ್‌ಗಳು, ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಷಯ ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದೃಶ್ಯರೂಪ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕರ್ತವ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೂಡಾ ಇದರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಪಾಠ ಸಿದ್ಧತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಗತಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ನವೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ಅವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ದಾರಿಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಲಿಕೆಯ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದಾಗ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅನೇಕ. ಆದರೂ, ಆ ಬೆಳಕಿನ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಗಾಢ ನೆರಳುಗಳೂ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಾಧಕವೇನೆಂದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಾರೈಸಬೇಕಾದ ಕನಸು. ಈ ಅಸಮಾನತೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾದ ಸಮಾನತೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಹಕ್ಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆಯ್ದವರ ಭಾಗ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಧಕವೆಂದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬನೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರದೆಗಳತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಓದುಗನವಿರಾದರೆ, ಪರದೆಗಬ್ಬರರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ವಾಸನೆ, ಅಧ್ಯಯನದ ನೆಮ್ಮದಿ, ತರಗತಿಯ ಸಂವಾದ—ಇವೆಲ್ಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪರದೆಗಳ ಜಗತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದರೂ, ಅದು ಒಂಟಿತನದ ಮೌನ ಜಗತ್ತು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೀಡಲಾರದು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆ. ದೃಷ್ಟಿದೋಷ, ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಕೆ, ಒತ್ತಡ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕುಸಿತ—ಇವು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಸೂಚನೆಗಳ ಕಡೆ ಓಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಹಲವು ಬೇಸರದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲಿಕೆಯೆಂಬ ಗುರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ದಾರಿ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳ ಕೊರತೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ, ಕೃಷಿ, ಕಲಾ ವಿಷಯಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಅನುಭವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಕಲಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಅರಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೂಡಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ತರಬೇತಿ, ಸಮಯ, ಸಹನೆ—ಇವು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿರದು. ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೊಣೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಭಾರ. ತರಗತಿ ಸಾಗುವಾಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲಿಕೆಯ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ, ಬೇರೆ ಪರದಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬುದು ಅಂದಾಜು. ಕೇವಲ ಹಾಜರಾತಿ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕಲಿಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತನೆ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತ. ಒಮ್ಮೆ ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡೆ-ನುಡಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸಂವಾದ—ಇವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಪರದೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾವುಕ ಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯತನದ ಬಿಸಿಲು ಮಸುಕಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೂ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನದಂತೆ ಇದಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು–ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎರಡೂ ಇದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವೇ ಮುಖ್ಯ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರದೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಂತೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಂತೆ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಪಾಠವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ಮನೆಯವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಕರಣ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಮಿತಿ ಕಲಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವರೆಲ್ಲರೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಬಾಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವಾಗ ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ; ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮಾಲಿಕನಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಗುರಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಮಾಡುವುದೇ ಹೊರತು ಪರದೆಗಳ ದಾಸನನ್ನಾಗಿಸುವುದಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಾಧಕಗಳು ಅಪಾರ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ, ವಿಶ್ವದ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತೋರಿದ ಬಾಧಕಗಳು, ಅಸಮಾನತೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಂದನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅವಲಂಬನೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಆದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೂ ತನ್ನ ನೆರಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬರುವ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ—ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರ.ನಗರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇಗದ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ ಹಾರಿನಲ್ಲಿ ಏರಿದಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಒಂದು ಸಿಗ್ನಲ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕಿಟಕಿಯ ಗಡಿಯಾರದ ಬಳಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅಲ್ಲ—ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ.ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೂರದ ಕನಸೇ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ—ಮಾನವೀಯ ಸಂಪರ್ಕದ ಕರಗುವಿಕೆ.
ಒತ್ತಾದ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕಣ್ಣು, ಸ್ನೇಹಿತನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಸಾಟಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವ ಉತ್ತೇಜನ, ತರಗತಿಯ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿರುವ ಕಲಿಕೆಯ ರಸದೌತಣ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನೇ ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗುರು ನೀಡುವ ತಕ್ಷಣದ ಉತ್ತರದ ಬಿಸುಗಣ್ಣಿನ ಬದಲು, ಚಾಟ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ 'ಟೈಪಿಂಗ್...' ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಲಿಕೆಯ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಉಷ್ಣತೆ, ಭಾವನೆಗಳ ಮ್ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು ತೆರೆಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ.ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಧಕ—ಧ್ಯಾನಚ್ಯುತಿ. ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳ ಮೌನಕ್ಕೆ ಬದಲಿ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಾಠದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಆಟಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ, ವಿಡಿಯೋಗಳ ಪ್ರಲೋಭನೆ. ಓದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ?—ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ಮೌನ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು!
ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುತ್ತುಗುತ್ತಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಇನ್ನು ಒಂದು ನಿಗೂಢ ಸಂಗತಿ ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷತೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಅವರ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯುವ ನೆರಳುಗಳು ಕೂಡ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಲ್ಲ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ neither a savior nor a villain—ಅದು ಒಂದು ಸಾಧನ, ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿ. ಈ ದಾರಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಗಗನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಬೇಕು—ಇದು ಸಮಾನತೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು—ಪರದೆ ಹಿಂದೆಯಾದರೂ ಮಾನವೀಯತೆ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು—ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ.
ಪಾಠಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೆ ರವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಟ್ಟುಬಿಡ ಬಾರದು—ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆ, ಸಂವಾದ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜ್ಞಾನಸಸ್ಯಗಳು ನೂತನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಣ್ಣಗಳು ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುವವು, ಕೆಲವು ನೆರಳಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗುವವು. ಆದರೆ ಬೆಳಕು-ನೆರಳಿನ ಈ ನೃತ್ಯವೇ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಹೊಸ ಯುಗದ ವಾಗ್ದಾನವೂ ಹೌದು, ಹೊಸ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಹೌದು.ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದು, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದರೆ—ನಾಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಿ ಆಗುವುದಲ್ಲ; ಸಂವೇದನಾಶೀಲ, ವಿಚಾರವಂತ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಪಯಣ—ಇನ್ನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪ್ರತಿ ಸ್ವೈಪ್ ಹೊಸ ದಾರಿ,
ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ—ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೌದು, ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೈ ನಮ್ಮದು; ಅದರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲ. ಈ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಅರಿವು ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗದೀಪ.
@ಹನಿಬಿಂದು@

ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ....

ಗುಪ್ತ ಗಾಮಿನಿ

ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿ 

ಮನದ ಮೂಲೆಯಲೆಲ್ಲೋ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ

ಗೀಚಿದ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಹಸ್ರ ಸಾಲುಗಳಂತೆ!

ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತಲಿದೆ 

ಭಾವನೆಗಳ ಕಡಲಿನ ಆಳದ ದೈತ್ಯ ಅಲೆಗಳಂತೆ 

ಅಂದವರು ಇಂದ್ಯಾರೋ ಬದುಕ ಗುಳ್ಳೆಯೊಳಗೆ 

ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಲೆಕ್ಕವಿಟ್ಟವರಿಹರೇ ಇಲ್ಲಿ !

ಸಂದುಗೊಂದಿನ ಮುರುಕು ದಾರಿಯ ಚಲನೆಯಲಿ 

ಮೂಕವಾಗಿ ಹಾಡುತಿಹ ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ ಗಂಟಲಲಿ!

ರೈಲು ಬಸ್ಸು ಕಾರು ಸೈಕಲ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಾದರೇನು

ತಲುಪುವ ಕೊನೆಯ ಗಮ್ಯವು ಸರಿಯೇ ಇಲ್ಲದಿರಲು !

ನಾವೆಯಿದು ತುಂಬಿಹುದು ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಕಸ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನ

ಮಾನವತೆಯ ಸವಿ ಭಾವಗಳ ತುಂಬಿಕೊಳದಿರಲು!!

ಮಳೆ ಗಾಳಿ ಚಳಿ ಬಿಸಿಲು ಗುಡುಗು ಏನಿದ್ದರೇನಂತೆ

ತಲೆಯೊಳಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ನವ ಕನಸುಗಳು ಬೇಕಲ್ಲವೇ?

ಶಿಲೆಯಾದರೂ  ಕೆತ್ತಿದ ಸಾವಿರ ಏಟು ತಿಂದು ಬಂದಿಹುದು

ಇಳೆಯೊಳಗಿನ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲವಿರದ ಮನಕೆ ಬೆಲೆ ಬೇಡವೆ!

@ಹನಿಬಿಂದು@

11.12.2025

ಬದುಕು

ಬದುಕು

ಯಾಕೋ ಅರಿಯದು ಮನದ ತುಮುಲ

ಒಮ್ಮೆ ಗರಿಗೆದರಿ ಹಾರುವ ಹಂಬಲ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರೆಕ್ಕೆ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದ ಸಪ್ಪಳ

ಮಗದೊಮ್ಮೆ ಅತ್ತಿತ್ತಲಿಂದ ಸಹಾಯ, ಜನಬಲ

ಮೌನದಲ್ಲೇ ಜಗವ ಅರಿವ ಕಾತರ

ಮಾತಿನ ಚುಚ್ಚುವಿಕೆ ಹರಿತ ಆತುರ

ಇಂದಿಲ್ಲಿ ನಾಳೆ ಎಲ್ಲೋ ಅರಿತಿರುವಿರ

ಬದುಕಲಿಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ನಿತ್ಯ ನಿರಂತರ

ಬಾನ ಬಯಲ ಸೀಮೆ ಮುಟ್ಟುವ ಬಯಕೆ

ದಾರಿ ಸವೆಸಲು ಕೂಡಾ ಸಾಗದ ದಿನಕೆ 

ಬೇಕು ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ  ದಿನನಿತ್ಯ ಜನಕೆ 

ಸಹಿಸಲು , ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕಷ್ಟ ಪರರ ಆಶಯಕೆ 

ನೀನೇನು ಸಣ್ಣ? ನಾನೆಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ?

ದುಡ್ಡಿದ್ದವ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ  ಜೀವಿಸುವ  ನಿರ್ಭಯ!

ಬಡತನದ ಕೂಪದಿ ಬೆಂದ ಬದುಕು ಸಾಕು

ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಗದೊಂದಿಷ್ಟು ಜನಕೆ ನಮ್ಮಿಂದಲೇ ಬೇಕು!!

ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವನ ಬಗ್ಗೆ ದೇವರಿಗಿಲ್ಲ ಕೋಪ

ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಿಗೂ ಇಲ್ಲ ನಿಜ ಕರುಣೆ ಅನುಕಂಪ

ಜೋರಾದರೆ ಬದುಕಿಯಾನು ಬುವಿಯಲ್ಲಿ , ಪಾಪದವನಲ್ಲ

ಹೊಡಿ ಬಡಿ ಕೊಲ್ಲು ಸಾಯಿಸು ಎಂದವಗೆ ಕಾಲವಿಲ್ಲಿ! 

ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಓಡಿ ಹೋಗಿದೆ ಎಲ್ಲೋ

ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿ ಕೂತಿದೆ ಮೂಲೆಯಲಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ

ಹಣವಿದ್ಧವನ ಬೆನ್ನಲ್ಲಿ ಜೋತು ಬಿದ್ದಿದೆ ಉದ್ಧಾರ

ಬಡವನೆಂದೂ ಪರದಾಡುವ ನೇರ ದಾರಿ ಇಂದು  ಮಿಥ್ಯ

ಸಂಕಟ ನೋವು ಬೇಸರ ಬೇನೆಗಳ ಬಾಳು ವ್ಯರ್ಥ

ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ ಸತ್ತು ಹೋಗುವ

ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದವ ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವ ಕಾಲವಿದು

ಕಾಲದ ಜೊತೆ ಓಡಲು ಕಲಿತರೆ ಬದುಕುವೆ

ಮೀನು ಹಾರಿತೆಂದು ಏಡಿ ಹಾರಲು ಹೋದರೆ 

ಮುರಿದೀತು ಕೈ ಕಾಲ ಬೆರಳು ತಕ್ಷಣವೇ

ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯ ನಾಳೆ ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯ ಕನಸು

ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯ ಅವನು ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯ ಸಹಾಯ

ಮತ್ಯಾರ ಅಭಯ. ಜಯ, ಕಾತರ, ನಂಬಿಕೆ?

ಮತ್ತಾರು ನಮ್ಮವರು, ಸಹಾಯಕರು, ಬೆಂಬಲಿಗರು

ನಾವೆಲ್ಲಾ ನಿತ್ಯ ಒಂಟಿಗಳಿಲ್ಲಿ ಧರೆಯಲಿ 

ಪರಮಾತ್ಮ ಆಡಿಸುವ ಆಟಗಾರ ಅಲ್ಲಿ

ಸಾವಿಗಾಗಿ ದಿನವೊಂದು ಬರಲಿದೆ ಇಲ್ಲಿ

ಅಲ್ಲಿವರೆಗೂ ಹಿಂದೆ ನೋಡದೆ ಓಡುತ್ತಾ ಗೆಲ್ಲಿ

@ಹನಿಬಿಂದು@

09.12.2024

ಭಾವಗೀತೆ

 ಪ್ರೀತಿ

ನನ್ನ ನಿನ್ನ ನಡುವೆ ಬಂಧ
ಕಣ್ಣ ಸಂಚು ಮಾಡಿತು
ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ನೋಟವಿಂದು
ಬಣ್ಣದರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿತು

ನಿನ್ನೆ ಯಾರೋ ಇದ್ದವರು
ಮುನ್ನ ಒಟ್ಟು ಸೇರಲು
ಸುಣ್ಣದಂಥ ಬಿಳಿಯ ಪ್ರೀತಿ
ಮಣ್ಣ ಮೇಲೆ ಮೂಡಲು

ಭಿನ್ನ ಭಾವ ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ
ತನ್ನ ನೋವ ಬೆರೆಸಿ
ಜ್ಞಾನ ಧಾರೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ
ಹೃಣ್ಮನಗಳ ಸೇರಿಸಿ

ರನ್ನ ಮುದ್ದು ಆತ್ಮೀಯತೆ
ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ
ಹೆಣ್ಣ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕ್ಯದ
ಹೊನ್ನ ಭಾವ ಮೂಡುತ
@ಹನಿಬಿಂದು@
06.12.2025

ಅಮ್ಮ

ಅಮ್ಮ

ಆಕಾಶದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದೇ ಯಾರಾದರೂ

ಅದು ನೀನೇ... ನೀನೇ..ತೋರಿಸಿರುವೆ ಖದರು...

ಮರುಗಿರಲಿ ಕೊರಗಿರಲಿ ಬೆಂದು ಬಾಡಿರಲಿ

ಒಳಗೊಳಗೇ ನೋವ ನುಂಗಿ ಮುಖದ ನಗುವಿನಲಿ

ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ

ಕೈ ಕಾಲನು ಸವೆಸಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿಯಾಗಿ

ನೀನೆಂದರೆ ದೇವಿ ನೀನೆಂದರೆ ಮಾಯೆ 

ನಿನ್ನುಸಿರೇ ನಮ್ಮ ದಾರಿ ದೀಪ ಛಾಯೆ..

ನನ್ನುಸಿರಲಿ ನಿನ್ನಿಸಿರಿದೆ ನನ್ನ ಬಾಳು ನೀನೇ

ರಕ್ತವೂ... ಮಾಂಸವೂ.. ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನದೇ

ತಟ್ಟಿದ ಮೈ ಮನಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ..

ಬೇರು ನಿನ್ನಲಿ ಇಳಿದು ಹೋಗಿದೆ ಮಗುವಿಂದಲೇ

ನೀನಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಬಲ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನನಗೀ ಛಲ

ನೀನಿದ್ದರೆ ದೈವೀ ಕಳೆ ನಾನೇನೇ ನಿನ್ನ ಬೆಳೆ 

ಈ ಹಾಡು ನಿನಗಾಗಿ.  ಒಡೆದ ಕೈ ಕಾಲಿಗಾಗಿ 

ಕಷ್ಟದ ಬೆನ್ನತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನೀ ನೋವಿಗಾಗಿ

@ಹನಿಬಿಂದು@

07.11.2025

ತುಳು

ಮಣೆ 

ನೆಲಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಲು ಪಂದ್ ಪಂಡ ಬಿನ್ನಗ್ ಅತ್ತ್‌ಗೆ ಮಲ್ಲ ಮರ್ಯಾದಿ 

ಅವ್ವೇ ಬತ್ತಿನಾಯಗ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಮಣೆ ಕೊರುಂಡ ಅವ್ವೆಗೆ ಪಿರಾಕ್ದ ಜನಕ್ಲೆ ಮರ್ಯಾದಿ

ಬತ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಚಾ ತಿಂಡಿ ಅತ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರೆ

ಒಂಜಿ ಗ್ಲಾಸ್ ನೀರ್ ಬೆಲ್ಲದ ತುಂಡು ತಿನಿಯರೆ! 

@ಹನಿಬಿಂದು@

05.12.2025

ಚಳಿಯ ಕಚಗುಳಿ

ಜಡೆಗವನ

ಚಳಿಯ ಕಚಗುಳಿ

ಚಳಿಯೇ ನೀನೆಲ್ಲಿದ್ದೆ ನನ್ನ ಎಬ್ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಲು

ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಮಲಗಿಸಿದರೂ ತಾಯಿ ಚಳಿ ಬಿಡದು

ಬಿಡದೆ ಕಾಡುತಿಹೆ ನೀ ನನ್ನ ಬೇತಾಳನಂತೆ ಇಂದು 

ಇಂದಿಲ್ಲಿ ನಾಳೆ ಅದೆಲ್ಲಿಗೆ ನಿನ್ನ ಸವಾರಿ ದೊರೆಯೇ

ದೊರೆ ಮಗನೂ ಹೆದರುವನು ನಿನ್ನೀ ಆರ್ಭಟಕೆ

ಆರ್ಭಟ ಮಿಂಚು ಮಳೆ ಗುಡುಗಿಲ್ಲದೆ ನೀ ಕೊರೆವೆ

ಕೊರೆದು  ಗಡ್ಡ ಮನ ಮೈ ಕೈಯ ನಡುಗಿಸುವೆ

ನಡುಗುವ ಕೈಗಳಿಂದ ನಾನೆಂದೂ ಬರೆಯಲಾರೆ

ಬರೆಯಬಿಡು ಚಳಿಯೇ ನೀ ದೂರ ಓಡಿಬಿಡು

ಓಡುತ್ತಾ ಹೋದೇಯ ಮತ್ತೆ!  ಸ್ವಲ್ಪ ಇಲ್ಲೇ ಇರು ಬಿಸಿಲ ಧಗೆ ತಾಳಲಾರೆ

ತಾಳು ತಾಳು ಮಳೆಯೂ ಬೇಕು, ನೀನೂ ಬೇಕು

ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಗಿಡ ಮರಗಳ ಹೂವು ಅರಳಿಸಿ ಹಣ್ಣು ತರಿಸಲು!!!

@ಹನಿಬಿಂದು@

01.12.2025